## 
เมื่อ KPI เริ่มพาองค์กรเดินผิดทาง
เมื่อ KPI เริ่มพาองค์กรเดินผิดทางสองเดือนนี้ ได้ช่วยจัดทำแผนกลยุทธ์ 4 องค์การ และพบว่าหากเป็นองค์การในภาคการศึกษา เรามักพบว่า ตัวชี้วัดมักไม่สะท้อน Outcomes แต่มักปรากฎเป็น การนับในลักษณะหน่วยนับของกิจกรรม เมื่อพิจารณาลึกลงไป จะพบว่า หากส่วนงานทำได้ครบ 100% ตามเป้า แต่กลับไม่บรรลุเป้าหมายหลักที่ส่วนงานต้องการ แล้วปัญหาอยู่ตรงไหน ลองมาเรียนรู้กันครับ สมมติว่าเรากำลังพิจารณาแผนยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัยสักแห่ง
เราอาจเห็นตัวชี้วัดแบบนี้
งานวิจัย Q1 ไม่น้อยกว่า 150 เรื่อง
คะแนน TQA มากกว่า 300 คะแนน
MOU ต่างประเทศ 30 ฉบับ
โครงการพัฒนาอาจารย์ 20 โครงการ โครงการ CSR 5 โครงการดูเผิน ๆ ทุกอย่างชัดดี
มีเป้า
มีตัวเลข
มีคนรับผิดชอบ
มีโครงการรองรับ
แต่คำถามสำคัญกว่าคือ
**ถ้าทำได้ครบทุกข้อ แปลว่ามหาวิทยาลัยประสบความสำเร็จจริงหรือยัง?**
ถ้าคำตอบยังเป็น “ไม่แน่”
ตรงนี้เองที่ปัญหาเริ่มขึ้น
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
## ปัญหาไม่ได้เริ่มจาก KPI
ปัญหาไม่ได้เริ่มจาก KPIมันเริ่มจากการที่เราเอา **“สิ่งที่ใช้เป็นหลักฐาน”** ไปแทน **“ผลลัพธ์ที่ต้องการจริง”**
ตัวอย่างง่ายที่สุดคือ Q1
การมีงานตีพิมพ์ในวารสาร Q1 เป็นเรื่องดี
แต่คำถามคือ
**150 เรื่องนั้นกำลังบอกอะไรเรา?**
ถ้ามันช่วยสะท้อนว่าองค์กรมีงานวิจัยคุณภาพสูงขึ้น
มีอิทธิพลทางวิชาการมากขึ้น
ดึงทุนและเครือข่ายได้ดีขึ้น
หรือผลงานถูกนำไปใช้จริงมากขึ้น
Q1 ก็มีความหมาย
แต่ถ้าคำตอบมีเพียง
“เพราะตั้งเป้าไว้ 150 เรื่อง”
เรากำลังเริ่มสับสนระหว่าง
**“ตัวแทนของความสำเร็จ”**
กับ
**“ความสำเร็จจริง”**
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
## ตรงนี้เองที่ Goodhart กำลังเตือน
ตรงนี้เองที่ Goodhart กำลังเตือนCharles Goodhart เสนอแนวคิดที่ภายหลังเรียกว่า **Goodhart’s Law**
ใจความสำคัญคือ
**เมื่อสิ่งที่เราใช้วัด กลายเป็นสิ่งที่ทุกคนต้องทำให้ได้ สิ่งนั้นอาจค่อย ๆ วัดของจริงได้น้อยลง**
เช่น เดิม Q1 อาจใช้เป็นหลักฐานอย่างหนึ่งว่า งานวิจัยของเรามีคุณภาพ
แต่เมื่อองค์กรประกาศว่า
**“ทุกคณะต้องได้ 150 เรื่อง”**
จุดสนใจอาจค่อย ๆ เปลี่ยน
จาก
“จะทำอย่างไรให้งานวิจัยของเราดีขึ้น”
ไปเป็น
“จะทำอย่างไรให้ครบ 150 เรื่อง”
นี่คือปัญหาที่ Goodhart กำลังเตือน
ไม่ใช่ว่า “ตัวเลขผิด”
แต่คือ
**เราเริ่มทำงานเพื่อให้ตัวเลขดี แทนที่จะทำให้สิ่งที่ตัวเลขนั้นควรสะท้อนดีขึ้น**
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
## แล้ว Campbell ต่างจาก Goodhart อย่างไร?
แล้ว Campbell ต่างจาก Goodhart อย่างไร?Donald Campbell มองต่อไปอีกขั้น
เมื่อองค์กรเอาตัวเลขไปผูกกับ
งบประมาณ
รางวัล
ความก้าวหน้า
การประเมินคน
การประเมินหน่วยงานคนและระบบก็จะเริ่มปรับตัวให้ตอบสนองต่อตัวเลขนั้น
ตรงนี้สำคัญมาก
เพราะไม่ได้หมายความว่าทุกคนโกง
แต่หมายความว่า
**ความพยายามของคนจะค่อย ๆ ไหลไปตามสิ่งที่องค์กรเอามาวัดและให้รางวัล**
ดังนั้น
**Goodhart เตือนว่า “ตัววัดอาจเริ่มไม่สะท้อนของจริง”**
ส่วน
**Campbell เตือนว่า “เมื่อเอาตัววัดนั้นไปใช้ตัดสิน คนและระบบจะเริ่มเปลี่ยนพฤติกรรมตามมัน”**
สองเรื่องนี้จึงต่อกัน
ไม่ใช่คนละประเด็น
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
## ลองดูอีกตัวอย่าง
ลองดูอีกตัวอย่างสมมุติองค์กรตั้งเป้าว่า
**“คะแนน TQA ต้องมากกว่า 300 คะแนน”**
ถ้าใช้ 300 คะแนนเป็นหมุดหมายว่า
“ระบบบริหารของเราพัฒนาไปถึงระดับไหนแล้ว”
ก็ยังสมเหตุสมผล
แต่ถ้าวันหนึ่งองค์กรเริ่มคิดว่า
**“ความสำเร็จของเราคือได้ 300 คะแนน”**
ทิศทางการทำงานจะเริ่มเปลี่ยนทันที
จาก
“เราจะทำให้องค์กรดีขึ้นอย่างไร”
เป็น
“เราจะทำอย่างไรให้คะแนนดีขึ้น”
สองประโยคนี้ฟังใกล้กัน
แต่ไม่เหมือนกันเลย
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
## ปัญหาแบบเดียวกันเกิดกับ “จำนวนกิจกรรม”
ปัญหาแบบเดียวกันเกิดกับ “จำนวนกิจกรรม”เช่น
จัดอบรม 20 ครั้ง
ทำโครงการ 30 โครงการ
มีผู้เข้าร่วม 500 คน
ทำ MOU 40 ฉบับ
ทั้งหมดนี้วัดได้
แต่ส่วนใหญ่บอกเพียงว่า
**“เราทำอะไรไปแล้ว”**
ยังไม่ได้บอกว่า
**“แล้วเกิดอะไรขึ้นเพราะสิ่งที่เราทำ?”**
จัดอบรมอาจารย์ 20 ครั้ง
ไม่ได้แปลว่าอาจารย์สอนดีขึ้น
และถึงอาจารย์สอนดีขึ้น
ก็ยังต้องถามต่อว่า
นักศึกษาเรียนรู้ดีขึ้นหรือไม่
ตรงนี้คือจุดที่หลายแผนเริ่มขาดความเชื่อมโยง
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
## ถ้าอยากรู้ว่าแผนยุทธศาสตร์เชื่อมลงมาถึงการปฏิบัติจริงหรือไม่ ลองดูแค่ 3 เรื่อง
ถ้าอยากรู้ว่าแผนยุทธศาสตร์เชื่อมลงมาถึงการปฏิบัติจริงหรือไม่ ลองดูแค่ 3 เรื่องเรื่องแรก
**สิ่งที่องค์กรบอกว่าอยากเป็น กับสิ่งที่องค์กรเอามาวัด เป็นเรื่องเดียวกันหรือไม่**
เรื่องที่สอง
**สิ่งที่แต่ละหน่วยงานทำ อธิบายได้หรือไม่ว่าจะทำให้ผลลัพธ์อะไรเปลี่ยน**
และเรื่องที่สาม
**ถ้าทุกคนทำ KPI ของตัวเองสำเร็จ 100% องค์กรจะบรรลุเป้าหมายใหญ่จริงหรือไม่**
ถ้ายังตอบไม่ได้
ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่
“คนไม่เข้าใจยุทธศาสตร์”
แต่อยู่ที่
**ตัวแผนเองยังไม่ได้เชื่อมจากเป้าหมาย ลงมาถึงสิ่งที่คนต้องทำให้แน่นพอ**
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
## ก่อนตั้ง KPI ลองถาม 3 คำถามนี้
ก่อนตั้ง KPI ลองถาม 3 คำถามนี้**1. ถ้าตัวเลขนี้ดีขึ้น อะไรควรดีขึ้นตาม?**
**2. ถ้าทำได้ 100% แต่เป้าหมายใหญ่ยังล้มเหลวได้ไหม?**
**3. ถ้าทุกคนพยายามทำให้ตัวเลขนี้ดีขึ้น เขาจะเอาความพยายามไปลงกับอะไร?**
คำถามข้อสามสำคัญที่สุด
เพราะ KPI ไม่ได้มีหน้าที่แค่ “วัด”
มันกำลังบอกคนในองค์กรด้วยว่า
**อะไรคือสิ่งที่ควรทุ่มแรง ทุ่มเวลา และทุ่มงบประมาณให้**
━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ดังนั้น ปัญหาของหลายองค์กรอาจไม่ใช่“คนไม่พยายาม”
ตรงกันข้าม
ทุกคนอาจพยายามมาก
แต่ถ้าเป้าหมาย ตัวชี้วัด และโครงการไม่เชื่อมกันตั้งแต่ต้น
**ยิ่งพยายามมาก ก็อาจยิ่งทุ่มทรัพยากรไปผิดที่**
นี่คือสิ่งที่ Goodhart และ Campbell กำลังเตือนเรา
และอาจเป็นเหตุผลว่า
ก่อนจะถามว่า
**“ปีนี้ทำได้ตามเป้ากี่ตัว?”**
ควรถามก่อนว่า
**“เป้าที่เราตั้ง กำลังพาองค์กรไปถึงสิ่งที่เราต้องการจริงหรือไม่?”**