ผมอาจไม่ได้ดีใจ แต่ห่วงใยมากขึ้นกับทิศทางที่เห็นกับ เป้าหมายของการศึกษา ความหวังที่เหมือนจะอยู่บนหิ้ง มากกว่าจะลงสู่ห้าง**
นี่ไม่ใช่การปฏิเสธความสำคัญของความเป็นเลิศ
แต่คือการเรียงลำดับความจริงให้ถูก
ปัญหาของมหาวิทยาลัยไทยจำนวนมากวันนี้
ไม่ใช่แค่ว่ายังไปไม่ถึง WCU
แต่คือหลายแห่งยังไม่ผ่านเงื่อนไขพื้นฐานของการไปต่อด้วยซ้ำ
* รายได้ไม่มั่นคง
* ต้นทุนสูงขึ้น
* เด็กเกิดน้อยลง
* หลักสูตรจำนวนไม่น้อยยังตอบตลาดได้ไม่ดีพอ
* และหลายแห่งยังไม่มีฐานทรัพยากรพอจะลงทุนเรื่องใหม่ ๆ อย่างจริงจัง
ถ้าองค์กรยังอยู่ในจุดที่ต้องถามทุกปีว่า
รายได้ปีนี้เป็นอย่างไร จะพอลงทุนอะไรได้ในปีหน้า
จำนวนนักศึกษาจะลดอีกแค่ไหน
จะเปิดหลักสูตรนี้ต่อหรือไม่
จะเอาเงินที่ไหนมาปรับตัว
จะมีงบพอสำหรับคน ระบบ เทคโนโลยี และการลงทุนใหม่หรือไม่
คำถามแรกที่ควรถาม
จึงไม่ใช่
**“จะไปสู่ World Class University อย่างไร”**
แต่คือ
**“จะทำให้องค์กรยืนให้มั่นคงก่อนอย่างไร”**
เพราะความเป็นเลิศไม่ใช่สิ่งที่ประกาศแล้วเกิด
มันต้องมีฐานรองรับ
ถ้าฐานยังไม่มั่นคง
การพูดเรื่อง WCU ก็เสี่ยงกลายเป็นเพียงภาพของปลายทางบนหิ้ง เหมือนงานวิจัยที่ยากก้าวไปสู่ห้าง องค์กรยังไม่มีแรงแม้แต่จะออกเดินอย่างต่อเนื่อง
พูดให้ชัดกว่านั้นคือ
**ถ้ายังไม่รอดเรื่องปากท้อง ก็อย่าเพิ่งรีบพูดเรื่องระดับโลก**
เพราะองค์กรที่ยังเปราะบางทางการเงินยังมีอยู่มาก มีหลายคณะที่
ไม่มีทางลงทุนในเรื่องที่ต้องใช้ความต่อเนื่องสูงได้จริง
ไม่ว่าจะเป็น
* การดึงคนเก่ง
* การรักษาคนเก่ง
* การพัฒนาหลักสูตรใหม่
* การสร้าง ecosystem วิจัย
* การลงทุนในเทคโนโลยี
* การยกระดับโครงสร้างพื้นฐาน
* หรือการสร้างความแตกต่างเชิงยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัย
และเมื่อองค์กรยังไม่มั่นคง
สิ่งที่เกิดขึ้นตามมาคือพลังจะถูกดึงไปอยู่กับเรื่องเอาตัวรอด
นอกจากนี้ อีกสิ่งที่น่าคิดคือ
แม้ในภาวะแบบนี้ มหาวิทยาลัยจำนวนมากกลับยังต้องใช้พลังอีกมหาศาลไปกับ สิ่งที่สวนทางกับองค์กรระดับโลกเขาทำกัน ลองไปดูว่าเขาใช้พลังไปกับอะไร แต่ในไทย เรายึดติดรูปแบบมากกว่าสิ่งที่ควรทำ
* การทำเอกสารคุณภาพ
* การจัดแฟ้มหลักฐาน
* การเตรียมรับการประเมิน
* การตอบเกณฑ์
* การทำรายงาน
แทนที่จะได้เอาพลังนั้นไปใช้กับคำถามที่สำคัญกว่า เช่น
* วันนี้นักศึกษาเรียนรู้ดีขึ้นจริงไหม
* เรามีหลักสูตรยังตอบตลาดหรือไม่
* มหาวิทยาลัยควรมีจุดเด่นเรื่องอะไร และสนับสนุนอย่างจริงจังอย่างไร
* จะปรับโครงสร้างรายได้อย่างไร
* จะลงทุนตรงไหนแล้วเกิดอนาคตจริง
ปัญหาจึงไม่ใช่แค่องค์กรยังไม่พร้อม
แต่คือ ** พลัง ** ขององค์กรถูกใช้ไปกับสิ่งที่ไม่ได้สร้างการเปลี่ยนแปลงจริงมากพอ
แล้วสิ่งที่ยิ่งลึกไปกว่านั้น คือ **ระบบ reward ที่พาไปอีกทาง**
การที่มหาวิทยาลัยจะได้ในสิ่งที่มหาวิทยาลัยต้องการ ให้ดูที่ **การให้รางวัล/rewarding system**
ถ้าระบบ incentive ยังผูกกับ
* การตีพิมพ์
* จำนวน paper
* ranking
* citation
* ความสำเร็จรายบุคคลที่วัดง่าย
คนในระบบก็จะวิ่งไปทางนั้น
ซึ่งก็ไม่ผิดในตัวมันเอง
แต่คำถามสำคัญคือ
**ถ้าองค์กรยังไม่มั่นคงทางการเงิน แล้วเรากำลัง reward อะไรอยู่?**
ถ้ายังต้องสู้เรื่องอยู่รอด
แต่กลับส่งสัญญาณให้ทั้งระบบวิ่งไล่ตัวชี้วัดที่ตอบ prestige มากกว่าความยั่งยืน
องค์กรก็จะยิ่งเหนื่อย
เพราะสุดท้ายจะเกิดภาพแบบนี้พร้อมกันหมด
* ฝ่ายหนึ่งกังวลเรื่องรายได้
* ฝ่ายหนึ่งแบกภาระเอกสาร
* ฝ่ายหนึ่งต้องผลิต paper และตอบโจทย์ ranking
* แต่ไม่มีใครมีแรงพอจะรวมทรัพยากรเพื่อสร้างจุดเน้นเชิงยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัยจริง ๆ จะเอาให้ชัด ลองหยิบแผนกลยุทธ์ของมหาวิทยาลัยใด ๆ ลองปิดชื่อแล้วดูออกไหมว่าเป็นของใคร เราทำกลยุทธ์แบบเป็น Template กันมานาน ผมแนะนำช่วยทบทวนตรงนี้กับตัววัดที่เป็น หน่วยนับ (วัด input) กันก่อน
นี่จึงเป็นเหตุผลว่า
ทำไมเราจึงเห็นอาจารย์เก่งเป็นรายคน
เห็นผลงานดีเป็นรายชิ้น
แต่ไม่ค่อยเห็น **focal point ระดับมหาวิทยาลัย**
เราเห็น individual excellence
แต่ไม่ค่อยเห็น institutional strength
เราเห็นความสำเร็จแบบกระจาย
แต่ไม่ค่อยเห็นการตัดสินใจร่วมกันว่า
มหาวิทยาลัยนี้จะเด่นเรื่องอะไร
จะทุ่มอะไร
จะหยุดอะไร
และจะสร้างอนาคตจากฐานไหน
เพราะฉะนั้น ก่อนถามว่า
“จะไป WCU ได้อย่างไร”
มหาวิทยาลัยไทยจำนวนมากควรถามก่อนอย่างน้อย 4 เรื่อง
**เราจะอยู่รอดอย่างไร**
**เรากำลังใช้พลังไปกับการพัฒนาจริง หรือกับการทำเอกสารและตอบเกณฑ์**
**เรากำลัง reward อะไร และสิ่งนั้นพาองค์กรไปทางไหน**
**เราจะสร้าง strategic focal point ของมหาวิทยาลัยอย่างไร**
ถ้า 4 เรื่องนี้ยังไม่ชัด
การพูดเรื่องความเป็นเลิศก็อาจเร็วเกินไป
เพราะความเป็นเลิศที่ยั่งยืน
ไม่ได้เริ่มจากการประกาศเป้าหมายที่ฟังดูยิ่งใหญ่
แต่มันเริ่มจาก
* ฐานะที่มั่นคงพอ
* การเลือกทิศที่ชัดพอ
* การใช้พลังองค์กรในเรื่องที่สำคัญจริง
* และการให้รางวัลกับสิ่งที่อยากเห็นเกิดขึ้นจริงในระยะยาว
ประโยคที่ควรจำคือ
**ถ้ามหาวิทยาลัยยังไม่รอดเรื่องปากท้อง ยังไม่มีแรงลงทุนเรื่องใหม่ ๆ และยังใช้พลังไปกับเอกสารกับแรงจูงใจแบบเดิม การพูดว่าจะไประดับโลกก็อาจไม่ใช่ความทะเยอทะยาน แต่คือการข้ามขั้น**
#HigherEducation #UniversityStrategy #WCU #FinancialSustainability #QualityImprovement #QualityAssurance #UniversityIncentives #Ranking #StrategicFocalPoint #ThailandEducation #AthisarnW
